«شورهای مختلف خواستند با دستور جلوی افزایش قیمت را بگیرند و نتیجه، کمبود کالا و بازار سیاه بود»؛ این شاید مهم‌ترین استدلالی باشد که طی روزهای اخیر علیه طرح موسوم به «تورم صفر» شهرداری تهران مطرح شده است.
به گزارش گفتمان ما به نقل از خبرگزاری فارس - تلگرام،
آیا «تورم صفر» همان نسخه شکست‌خورده تثبیت دستوری قیمت است؟
«شورهای مختلف خواستند با دستور جلوی افزایش قیمت را بگیرند و نتیجه، کمبود کالا و بازار سیاه بود»؛ این شاید مهم‌ترین استدلالی باشد که طی روزهای اخیر علیه طرح موسوم به «تورم صفر» شهرداری تهران مطرح شده است.
اما آیا آن‌چه امروز در تهران درحال اجراست از جنس همان سیاست‌هایی است که در آمریکا یا ونزوئلا شکست خورد یا تنها یک شباهت ظاهری میان آنها وجود دارد؟ اینجا ۲ تفاوت اساسی میان تثبیت قیمت دستوری و طرح فعلی در تهران وجود دارد:
۱- فروشنده مجبور به تثبیت قیمت نشده بلکه کالا از قبل خریداری شده
در یک نظام کلاسیک کنترل دستوری قیمت، سیاستگذار به تولیدکننده و فروشنده می‌گوید کالای خود را بالاتر از رقم مشخصی نفروش؛ اگر هزینه تولید افزایش پیدا کند و قیمت اجازه تعدیل نداشته باشد، سود تولیدکننده کاهش می‌یابد و در مرحله بعد انگیزه تولید و عرضه آسیب می‌بیند.
اما اگر یک مجموعه ابتدا کالا را خریداری کند، هزینه آن را بپردازد، موجودی ایجاد کند و سپس تصمیم بگیرد کالای متعلق به شبکه خودش را با قیمت مشخص عرضه کند، سازوکار متفاوت است.
۲- کاهش قیمت از طریق حذف واسطه‌ها محقق می‌شود
در مدل فعلی شهرداری می‌گوید که بخشی از کاهش قیمت از مسیر دیگری حاصل می‌شود: خرید عمده، قرارداد مستقیم با تولیدکننده و حذف بخشی از واسطه‌های بین تولید و مصرف.
اگر چنین سازوکاری در عمل تحقق پیدا کند، می‌توان بدون الزام تولیدکننده به کاهش اجباری قیمت، بخشی از فاصله میان قیمت کارخانه و قیمت مصرف‌کننده را کم کرد. یک تفاوت دیگر؛ کنترل کل بازار یا ایجاد یک شبکه موازی؟
شهرداری اعلام کرده در این طرح بازار آزاد همچنان می‌تواند قیمت خود را داشته باشد و طرح بیشتر شبیه ایجاد یک کانال موازی عرضه خواهد بود تا تحمیل قیمت واحد به تمام فروشندگان. نقطه آسیب‌پذیر واقعی طرح کجاست؟
اما تمام این استدلال‌ها یک شرط بزرگ دارد: عرضه باید ادامه پیدا کند.
اگر موجودی اولیه تمام شود و شهرداری نتواند کالا را با همان شرایط دوباره خریداری کند، فاصله قیمت طرح با بازار افزایش می‌یابد، تقاضا برای کالای ارزان بالا می‌رود و در صورت محدود بودن موجودی، سهمیه ممکن است سریع مصرف شود.
آزمون واقعی زمانی آغاز می‌شود که قیمت بازار تغییر کند و تأمین‌کننده برای محموله بعدی قیمت بالاتری مطالبه کند. آن زمان مشخص خواهد شد که کاهش هزینه واسطه‌گری و مدل تأمین تا چه اندازه ظرفیت جبران افزایش هزینه‌ها را دارد.
