کشف اثر «وانیل» بر التیام زخم‌های عمیق

به گزارش گفتمان ما به نقل از Asr Iran،

محققان دریافته‌اند که وانیلین(vanillin) که یکی از ترکیبات موجود در غلاف‌های وانیل است، نه تنها یک طعم‌دهنده معطر برای غذاها و عطرها است، بلکه می‌تواند به درمان زخم‌های مزمن نیز کمک کند. به گزارش ایسنا، این را محققان دانشگاه فلیندرز استرالیا دریافته‌اند که به بررسی چندین مطالعه انجام شده در طول 20 سال گذشته که نقش وانیلین را در بهبود زخم و سیستم‌های دارورسانی موضعی بررسی کرده‌اند، می‌پرداختند. این یافته‌ها که به تازگی در مجله بین‌المللی داروسازی(Pharmaceutics) منتشر شده است، می‌تواند برای افرادی که از زخم‌های مزمن رنج می‌برند، یعنی آن نوع زخم‌هایی که به دلیل عفونت در مدت زمان معمول بهبود نمی‌یابند و در فاز التهابی طولانی‌مدت باقی می‌مانند، تسکین‌بخش باشد. نمونه‌هایی از این موارد شامل زخم‌های پای دیابتی و زخم‌های جراحی غیر بهبودیابنده است. چه چیزی وانیلین را در بهبود زخم مؤثر می‌کند؟ وانیلین هم به عنوان یک ترکیب بهبوددهنده فعال و هم به عنوان یک پیوند دهنده شیمیایی عمل می‌کند. ساختار آلدهیدی آن به آن اجازه می‌دهد تا پیوندهای پویا و برگشت‌پذیر با پلیمرهای طبیعی مانند کیتوزان تشکیل دهد. این امر آن را قادر می‌سازد تا هیدروژل‌ها و پانسمان‌های زخم خود ترمیم شونده ایجاد کند. از آنجایی که وانیلین ساختار مولکولی آمفی‌فیلیک دارد (به این معنی که آب و روغن را جذب می‌کند)، می‌تواند به راحتی با پلتفرم‌های مختلف دارورسانی ترکیب شود و به راحتی از غشاهای سلولی عبور کند. این ترکیب چه کاری انجام می‌دهد؟ با این کار، وانیلین قادر به مبارزه با عفونت‌های باکتریایی در زخم‌های باز و افزایش اثربخشی آنتی‌بیوتیک‌های سنتی در برابر باکتری‌های مقاوم است. این ترکیب همچنین به عنوان یک آنتی‌اکسیدان قوی عمل می‌کند و مولکول‌های ناپایداری را که در زخم‌های غیر ترمیم شونده ایجاد می‌شوند و باعث آسیب سلولی می‌شوند، خنثی می‌کند. وانیلین علاوه بر این می‌تواند در بازگرداندن مناطق زخمی به حالت عادی نقش داشته باشد. وانیلین به کاهش تولید مواد شیمیایی التهابی کمک می‌کند و به سلول‌های ایمنی سیگنال می‌دهد تا به حالت ترمیم بافت تغییر حالت دهند. حتی سلول‌های ترمیم کننده ضروری پوست مانند کراتینوسیت‌ها و فیبروبلاست‌ها را تحریک می‌کند تا به محل آسیب دیده مهاجرت کنند و باعث بسته شدن سریع‌تر زخم شوند. در نهایت، وانیلین با کمک به تبدیل کلاژن موقت شکننده به کلاژن قوی‌تر و بالغ، استحکام پوست بهبود یافته را با بهبود زخم بهبود می‌بخشد. محققان در توضیح اینکه این ترکیب چقدر خوب عمل می‌کند، می‌گویند: ترکیب وانیلین با مواد پشتیبانی‌کننده‌ای مانند کیتوسان برای ساخت پانسمان‌های ژلی مرطوب، داربست‌های چاپ‌سه‌بعدی و بانداژهای نانوالیافی، عملکرد بسیار خوبی دارد؛ زیرا بدین ترتیب، پیش از آنکه وانیلین بتواند بر روی زخم اثر بگذارد، شسته و پاک نمی‌شود. به‌طور کلی، در مطالعاتی که پژوهشگران دانشگاه فلیندرز بررسی کردند، این پانسمان‌ها برای طیفی از زخم‌های پوستی با روند بهبود کند در موش‌ها به کار گرفته شدند و روند ترمیم آنها طی دوره‌ای حدوداً یک تا سه هفته‌ای پایش شد. نتایج این مطالعات نشان داد که پانسمان‌های حاوی وانیلین، زخم‌ها را بسیار سریع‌تر از پانسمان‌های رایج ترمیم می‌کنند و اغلب در مدت دو تا سه هفته، به میزان ۹۴ تا ۹۶ درصد باعث بسته شدن زخم می‌شوند. این روش‌های درمانی همچنین تولید سیگنال‌های التهابی را که موجب تورم طولانی‌مدت می‌شوند کاهش داده و تشکیل رگ‌های خونی جدید برای تغذیه پوست در حال ترمیم را تحریک کردند. به‌علاوه، این ترکیب در غلظت‌های مناسب، سازگاری خوبی با سلول‌های پوستی داشت. با وجود روش‌های درمانی مدرن متعدد برای زخم‌های مزمن، می‌توان از وانیلین در کنار این روش‌ها استفاده کرد تا سرعت و اثربخشی آن‌ها افزایش یابد. تیم پژوهشی فلیندرز معتقد است که وانیلین گزینه‌ای امیدوارکننده برای گنجانده شدن در نسل جدید فرمولاسیون‌های درمانی محسوب می‌شود. یکی از مزایای آن این است که نوع مصنوعی وانیلین را می‌توان با هزینه کم تولید کرد و به‌راحتی برای چنین کاربردهایی در دسترس قرار داد. البته پیش از آنکه پانسمان‌های زخم مبتنی بر وانیلین بتوانند از محیط آزمایشگاه به محصولات پزشکی تجاری تبدیل شوند، به تحقیقات بیشتری نیاز است. این تحقیقات شامل بررسی چگونگی نفوذ وانیلین موضعی به پوست آسیب‌دیده و عمق نفوذ آن و همچنین تفکیک اثرات ترمیمی ناشی از خودِ این ترکیب از اثرات متابولیت‌هایی است که هنگام تجزیه آن توسط آنزیم‌های سلول‌های پوستی تولید می‌شوند.