پیوندهای معنایی و معرفتی میان رسالت پیامبر اکرم(ص) وحماسه اربعین حسینی

به گزارش گفتمان ما به نقل از Mehr News،

به گزارش خبرگزاری مهر، این مقاله در همایش بین‌المللی «نهضت حسینی و رسالت نبوی» در دانشگاه مستنصریه بغداد ارائه شد. حسینی در این پژوهش، با رویکردی میان‌رشته‌ای و به روش توصیفی ـ تحلیلی، شبکه استعاره‌های مرتبط با مفهوم «برکت» را در آیات قرآن کریم و روایات تفسیری بررسی کرد تا نقش این شبکه معنایی را در تبیین پیوند رسالت نبوی(ص) با نهضت حسینی(ع) و آیین اربعین روشن سازد. وی با اشاره به ظرفیت استعاره‌های مفهومی در فهم معارف انتزاعی، اظهار کرد که پدیده عظیم اربعین حسینی، با وجود برخورداری از پیوندهای عمیق معنایی با گفتمان نبوی، کمتر از منظر استعاره‌های برکت‌محور قرآنی و روایی مورد بررسی قرار گرفته است؛ در حالی که این استعاره‌ها می‌توانند ابعاد مهمی از پیوستگی رسالت پیامبر اکرم(ص) و حماسه اربعین را آشکار کنند. بر اساس یافته‌های این پژوهش، شبکه استعاری «برکت» در متون دینی از مفاهیمی همچون نور، آب، قریه مبارکه، شجره طیبه، حبه و هفت خوشه، بقیةالله و نصر تشکیل شده است که هر یک، بُعدی از نظام هدایت و امامت را تبیین می‌کنند. حسینی در تبیین این شبکه معنایی، «نور» را نماد هدایت‌بخشی و معرفت‌آفرینی، «آب» را نشانه حیات‌بخشی، «قریه مبارکه» را بیانگر مرکزیت، «شجره طیبه» را نماد ثبات و پرفایدگی و «حبه و سبع سنابل» را نشانه پویایی، رشد، تکثیر و باروری نظام امامت دانست. همچنین، مفاهیم «بقیةالله» و «نصر» در این شبکه بر جاودانگی و تقویت پیوندهای نظام امامت دلالت دارند. این پژوهش با استناد به روایات تفسیری، نشان می‌دهد که شبکه استعاری برکت در پیوند با اهل‌بیت(ع)، به‌ویژه امام حسین(ع)، قابل تبیین است و از امتداد رسالت نبوی در مسیر امامت حسینی و استمرار هدایت الهی حکایت دارد. بر پایه نتایج این مقاله، اربعین حسینی را نمی‌توان صرفاً رویدادی مستقل و محدود به یک مناسک تاریخی دانست؛ بلکه این حرکت عظیم، جلوه‌ای عینی و تاریخی از معارف و وعده‌های برکت‌آفرین قرآن کریم و زمینه‌ای برای بازخوانی پیوند رسالت نبوی با امامت حسینی به شمار می‌رود. حسینی در جمع‌بندی پژوهش خود تأکید می‌کند که بازشناسی این شبکه استعاری می‌تواند افق‌های تازه‌ای برای فهم عمیق‌تر معارف قرآنی و روایی اربعین بگشاید و با تبیین نقش معرفتی، حیاتی، اجتماعی و تاریخی این آیین، زمینه توجه بیشتر به مسئولیت‌های منتظران ظهور را فراهم سازد.