صنعت دفاعی ترکیه؛ بین بومی‌سازی تجهیزات و وابستگی به موتورهای خارجی

به گزارش گفتمان ما به نقل از Tabnak،

ترکیه در دو دهه گذشته تلاش کرده است از یک خریدار تسلیحات به تولیدکننده و صادرکننده تبدیل شود. با این حال، با وجود پیشرفت در حوزه پهپادهای بیرقدار، شناورها و سامانه‌های راداری، دستیابی به «استقلال کامل دفاعی» همچنان با چالش‌های ساختاری، به‌ویژه در بخش موتور، گیربکس و زنجیره تأمین قطعات حیاتی روبه‌رو است.

پروژه جنگنده نسل پنجم کاآن در نمونه‌های اولیه و سری نخست تولید خود به موتورهای آمریکایی جنرال الکتریک از خانواده F110 متکی است. طبق گزارش‌های منتشرشده در سال ۲۰۲۶، زمان آغاز آزمایش موتور بومی TF35000 به حدود سال ۲۰۳۲ موکول شده که فاصله‌ای معنادار با هدف‌گذاری قبلی در سال ۲۰۲۸ دارد. اگرچه ترکیه تجربه مونتاژ تحت لیسانس این موتورها را دارد، اما مونتاژ تحت مجوز به معنای مالکیت کامل فناوری یا اختیار نامحدود صادرات نیست و وابستگی به مجوزهای واشنگتن باقی می‌ماند.

در حوزه تجهیزات زمینی، تانک آلتای نیز مسیر مشابهی را طی کرده است. در ابتدا قرار بود از پیشرانه آلمانی استفاده شود، اما محدودیت‌های صادراتی آلمان پس از عملیات نظامی ترکیه در سوریه، این مسیر را مسدود کرد. ترکیه در مرحله نخست به سراغ پیشرانه کره جنوبی رفت و قرار شد ۸۵ دستگاه نخست با موتور دیزلی DV27K و جعبه‌دنده EST15K کره‌ای تولید شوند. گزارش‌های سال ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که آزمون‌های پذیرش کارخانه‌ای موتور بومی BATU در اواخر سال ۲۰۲۵ انجام شده و آزمایش جعبه‌دنده بومی نیز آغاز شده است، اما افق زمانی سال ۲۰۲۸ برای جایگزینی کامل سامانه بومی مطرح شده است.

از سوی دیگر، صادرات دفاعی و هوافضای ترکیه در سال ۲۰۲۵ به حدود ۱۰ میلیارد دلار رسید که نشان‌دهنده موفقیت تجاری در حوزه پهپادها، سامانه‌های الکترونیکی و تجهیزات زمینی است. با این حال، آمار فروش یا سهم بالای تولید داخلی به تنهایی اثبات‌کننده استقلال کامل نیست؛ زیرا وابستگی حتی به یک قطعه یا مجوز نرم‌افزاری حیاتی می‌تواند تولید و پشتیبانی عملیاتی یک سامانه نظامی را در شرایط بحران سیاسی مختل کند.