به گزارش خبرنگار امنیتی و دفاعی تابناک، دیدار اخیر رهبر انقلاب با فرماندهان ارشد نیروهای مسلح، فقط یک جلسه معمولی برای دریافت گزارش آمادگی یگان‌ها نبود؛ دستورهایی که در این دیدار صادر شد، چند محور مهم از برنامه دفاعی ایران را در بر می‌گیرد: آمادگی برای پاسخ فوری به تهدیدها، تقویت اطلاعات نظامی، توسعه توان دفاعی بومی و به‌روزرسانی بانک اهداف.
به گزارش گفتمان ما به نقل از Tabnak،
به گزارش خبرنگار امنیتی و دفاعی تابناک، دیدار اخیر رهبر انقلاب با فرماندهان ارشد نیروهای مسلح، فقط یک جلسه معمولی برای دریافت گزارش آمادگی یگان‌ها نبود؛ دستورهایی که در این دیدار صادر شد، چند محور مهم از برنامه دفاعی ایران را در بر می‌گیرد: آمادگی برای پاسخ فوری به تهدیدها، تقویت اطلاعات نظامی، توسعه توان دفاعی بومی و به‌روزرسانی بانک اهداف. در میان این موارد، تأکید بر قرار گرفتن تمام دارایی‌های مادی و غیرمادی آمریکا و اسرائیل در دسترس نیروهای مسلح، یکی از صریح‌ترین بخش‌های پیام منتشرشده است. این دیدار در روزهایی انجام شد که بحث احتمال ازسرگیری حملات آمریکا به ایران دوباره در محافل سیاسی و رسانه‌ای مطرح شده است. رویترز روز ۳۱ اکتبر گزارش داد که مذاکره‌کنندگان ایرانی در دوحه با میانجی‌های قطری درباره راه‌های پایان دادن به جنگ گفت‌وگو کرده‌اند؛ مذاکراتی که پس از بیش از ۱۲ ساعت رایزنی مقام‌های ایرانی و قطری در تهران دنبال شد. هم‌زمان، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، اعلام کرد دونالد ترامپ هنوز درباره حمله دوباره تصمیم نگرفته و ترجیح می‌دهد اختلاف‌ها از مسیر دیپلماسی حل شود. هم‌زمانی این مذاکرات با دستور تازه نظامی تهران، تصویر روشنی از وضعیت فعلی ارائه می‌دهد: مذاکره جریان دارد، اما ایران آمادگی دفاعی خود را به نتیجه مذاکرات گره نزده است. مقام‌های آمریکایی نیز برخلاف برخی برداشت‌ها، گزینه نظامی را از مواضع خود کنار نگذاشته‌اند. بانک اهداف؛ بخش مهم پیام تازه فرمانده کل قوا در متن منتشرشده از دیدار رهبر انقلاب با فرماندهان ارشد، بر به‌روزرسانی بانک اهداف تأکید شده است؛ به‌گونه‌ای که تمام دارایی‌های مادی و غیرمادی طرف مقابل در دسترس نیروهای مسلح قرار داشته باشد. این بخش از پیام، از نظر نظامی اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا شناسایی هدف، ارزیابی ارزش عملیاتی آن و به‌روزرسانی اطلاعات مربوط به آن، از مراحل اصلی برنامه‌ریزی دفاعی و طراحی عملیات به شمار می‌رود. بانک اهداف در ادبیات نظامی به مجموعه‌ای از اطلاعات سازمان‌یافته درباره اهداف بالقوه گفته می‌شود. این اطلاعات می‌تواند شامل موقعیت، ماهیت، ارزش نظامی، میزان اهمیت و ارتباط هر هدف با ساختار عملیاتی طرف مقابل باشد. چنین مجموعه‌ای صرفاً فهرستی از مختصات جغرافیایی نیست؛ شناخت ارتباط میان مراکز فرماندهی، زیرساخت‌های پشتیبانی، سامانه‌های نظامی و ظرفیت‌های عملیاتی نیز در ارزیابی اهداف اهمیت دارد. تأکید بر دارایی‌های مادی و غیرمادی نیز نشان می‌دهد که دامنه نگاه اعلام‌شده در این دستور، صرفاً به تجهیزات و تأسیسات فیزیکی محدود نشده است. با این حال، متن منتشرشده جزئیات فنی بانک اهداف، روش گردآوری اطلاعات یا مصادیق آن را اعلام نکرده است. بنابراین نمی‌توان درباره فهرست اهداف، نوع سامانه‌های اطلاعاتی یا برنامه عملیاتی مشخص نیروهای مسلح ادعایی مطرح کرد. این دستور در کنار تأکید بر تقویت معماری اطلاعات نظامی صادر شده است. در جنگ‌های امروز، اطلاعات دقیق و به‌روز یکی از عوامل تعیین‌کننده در موفقیت عملیات دفاعی است. تغییر محل استقرار تجهیزات، جابه‌جایی یگان‌ها، استفاده از سامانه‌های متحرک و تغییر الگوی فعالیت مراکز نظامی، ارزش اطلاعات قدیمی را کاهش می‌دهد. هرچه چرخه جمع‌آوری، تحلیل و به‌روزرسانی اطلاعات کوتاه‌تر باشد، امکان تصمیم‌گیری دقیق‌تر برای فرماندهان افزایش پیدا می‌کند. در متن رسمی، تقویت اطلاعات نظامی و توسعه توان دفاعی با استفاده از فناوری‌های جدید نیز مورد تأکید قرار گرفته است. این دو موضوع ارتباط مستقیمی با یکدیگر دارند؛ سامانه‌های شناسایی، ابزارهای مراقبت، ارتباطات امن و تجهیزات پردازش اطلاعات، بخش مهمی از زیرساخت دفاعی کشورها را تشکیل می‌دهند. البته اعلام این اولویت‌ها به‌معنای معرفی تجهیزات جدید یا رونمایی از یک سامانه مشخص نیست؛ برای ارزیابی میزان پیشرفت در این حوزه باید منتظر اطلاعات رسمی و مستند درباره محصولات و قابلیت‌های عملیاتی ماند. فرماندهان چه گزارشی از آمادگی نیروها ارائه کردند؟ بر اساس گزارش خبرگزاری تسنیم از این دیدار، سرلشکر علی عبداللهی، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح، سرلشکر امیر حاتمی، فرمانده کل ارتش و سرلشکر احمد وحیدی، فرمانده کل سپاه، گزارشی از وضعیت آمادگی نیروهای مسلح ارائه کردند. در این گزارش، آمادگی نیروها در سواحل خلیج فارس، مناطق عملیاتی تنگه هرمز و دریای عمان و همچنین مرزهای شمال غربی و جنوب شرقی کشور مورد اشاره قرار گرفته است. این مناطق از نظر مأموریت‌های دفاعی ایران اهمیت یکسانی ندارند؛ سواحل جنوبی و آبراه‌های اطراف آن با امنیت دریایی و حفاظت از مسیرهای تجاری ارتباط دارند و مرزهای زمینی نیز به دلیل گستردگی جغرافیایی و تفاوت تهدیدهای احتمالی، به آرایش و مأموریت‌های متناسب با هر منطقه نیاز دارند. تنگه هرمز در میان این مناطق جایگاه ویژه‌ای دارد. بخش مهمی از صادرات نفت کشورهای حاشیه خلیج فارس از این مسیر عبور می‌کند و هرگونه اختلال در تردد کشتی‌ها می‌تواند بازار انرژی و حمل‌ونقل دریایی را تحت تأثیر قرار دهد. برای ایران نیز حفاظت از سواحل، جزایر و مسیرهای دریایی بخشی از مأموریت‌های دائمی نیروهای مسلح است. اعلام آمادگی در این مناطق، به‌ویژه در مقطع افزایش تنش با آمریکا، پیامی درباره اهمیت امنیت جنوب کشور دارد. تسنیم همچنین به نقل از گزارش ارائه‌شده در این جلسه نوشته است که تولید انواع مهمات و سلاح‌های شناسایی، پشتیبانی و رزمی چند برابر افزایش یافته است. این عدد و میزان افزایش، در گزارش منتشرشده از سوی رسانه داخلی آمده و تاکنون جزئیات آماری مستقلی درباره حجم تولید، مقایسه دوره‌ای یا سهم هر گروه از تجهیزات ارائه نشده است. از این رو، نمی‌توان این عبارت را به‌تنهایی مبنای محاسبه ظرفیت تولید صنایع دفاعی کشور قرار داد؛ اما طرح موضوع در گزارش فرماندهان، نشان می‌دهد افزایش تولید و تأمین نیازهای نیروهای مسلح یکی از محورهای مورد توجه در این دیدار بوده است. در بخش دیگری از دستورها، بر توسعه دفاع بومی در دو حوزه دکترین و تاکتیک تأکید شده است. دکترین نظامی، چارچوبی است که نحوه استفاده از توان نظامی و اصول کلی دفاع و عملیات را مشخص می‌کند؛ تاکتیک نیز به روش اجرای مأموریت‌ها در میدان مربوط می‌شود. تغییر در تهدیدها و فناوری‌های نظامی، کشورها را ناچار می‌کند شیوه‌های دفاعی خود را بازبینی کنند. تجهیزات جدید زمانی ارزش عملیاتی پیدا می‌کنند که در ساختار فرماندهی، آموزش و تاکتیک‌های نیروها جای مشخصی داشته باشند. مذاکره در دوحه و هشدار تهران به واشنگتن در همان روزهایی که فرماندهان نظامی گزارش آمادگی نیروها را ارائه می‌کردند، مسیر دیپلماسی نیز فعال بود. رویترز گزارش داده است که نمایندگان ایران و قطر در دوحه درباره راه‌های پایان دادن به جنگ گفت‌وگو کرده‌اند. بنا بر اطلاعاتی که یک منبع آگاه در اختیار این خبرگزاری قرار داده، قطر پیشنهادی برای یک دوره هفت‌روزه اعتمادسازی میان تهران و واشنگتن مطرح کرده است؛ دوره‌ای که قرار است با اقدام‌های مرحله‌ای دو طرف، زمینه مذاکرات گسترده‌تر فراهم شود. یک مقام ارشد ایرانی به رویترز گفته است پیشنهاد قطر در شکل ارائه‌شده برای تهران رضایت‌بخش نبوده است. ایران نیز پیشنهادهایی درباره بازگشایی تنگه هرمز، رفع محاصره بنادر و آزادسازی دارایی‌های مسدودشده مطرح کرده است. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، از بررسی نامه جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، خبر داده است. این تحولات نشان می‌دهد تماس‌ها ادامه دارد، اما اختلاف بر سر شروط و ترتیب اقدام‌های دو طرف همچنان پابرجاست. مارکو روبیو نیز گفته است ترامپ هنوز درباره حمله تازه تصمیم نگرفته و حل‌وفصل دیپلماتیک را ترجیح می‌دهد. او در عین حال بر توان نظامی آمریکا برای اقدام در صورت لزوم تأکید کرده است. این موضع، همان چیزی است که مقام‌های ایرانی در محاسبات امنیتی خود با آن روبه‌رو هستند: واشنگتن از مذاکره حرف می‌زند، اما تهدید نظامی را کنار نگذاشته است. در چنین فضایی، دستور تازه فرمانده کل قوا را نمی‌توان صرفاً یک موضع‌گیری تبلیغاتی دانست. بخش‌هایی از آن به حوزه‌های مشخصی مانند اطلاعات نظامی، بانک اهداف، تولید تسلیحات و آمادگی یگان‌ها مربوط است. البته ارزیابی میزان اجرای این دستورها به اطلاعات بیشتری نیاز دارد؛ اطلاعاتی که جزئیات آن در گزارش رسمی منتشر نشده است. برای ایران، مسئله اصلی فقط جلوگیری از حمله احتمالی نیست؛ طرف مقابل باید بداند که آغاز دوباره درگیری، هزینه‌ای فراتر از یک حمله محدود خواهد داشت. در مقابل، ادامه رایزنی‌های قطر نیز نشان می‌دهد هنوز راه رسیدن به تفاهم بسته نشده است. روزهای پیش رو مشخص می‌کند که واشنگتن و تهران تا چه اندازه حاضرند از مواضع فعلی خود فاصله بگیرند. آنچه فعلاً از موضع رسمی ایران برمی‌آید، ادامه مذاکره بدون کنار گذاشتن آمادگی دفاعی و تأکید بر پاسخ فوری به هرگونه حمله است.
