تجربه تلخ افغانستان از «مادر بمب‌ها» در سایه تهدیدهای آمریکا علیه ایران

به گزارش گفتمان ما به نقل از ILNA،

به گزارش ایلنا، با مطرح شدن احتمال استفاده آمریکا از بمب موسوم به «مادر بمب‌ها» در صورت ازسرگیری جنگ با ایران، تجربه افغانستان بار دیگر مورد توجه قرار گرفته است؛ جایی که حمله آمریکا با این بمب در سال ۲۰۱۷، ویرانی گسترده‌ای بر جای گذاشت و ساکنان منطقه هدف همچنان با پیامدهای انسانی، بهداشتی و زیست‌محیطی آن دست‌وپنجه نرم می‌کنند. ناصر شدید، خبرنگار الجزیره، در گزارشی از منطقه اسدخیل در ولایت ننگرهار افغانستان، به ابعاد ویرانی‌های ناشی از این حمله پرداخته است؛ حمله‌ای که خانه‌ها را به تلی از خاک تبدیل کرد، زمین‌های کشاورزی را از رونق انداخت و خانواده‌های بسیاری را ناچار به زندگی در چادر کرد. ساکنان منطقه همچنین از ابتلا به بیماری‌ها و تولد نوزادان با ناهنجاری‌های مادرزادی خبر می‌دهند. در آوریل ۲۰۱۷، نیروهای آمریکایی بمبی غیرهسته‌ای به وزن حدود ۱۰ تن و طول ۹ متر را با استفاده از یک فروند هواپیمای نظامی «سی-۱۳۰» بر منطقه اسدخیل فرو ریختند. واشنگتن هدف از این حمله را انهدام مواضع گروه داعش اعلام کرد. بر اساس گزارش الجزیره، انفجار این بمب موج فشاری شدیدی ایجاد کرد که تا شعاع یک‌ونیم کیلومتری گسترش یافت. آمریکا در آن زمان اعلام کرد که در این حمله ۹۴ عضو داعش کشته شده‌اند. با این حال، ساکنان منطقه می‌گویند دامنه تخریب‌ها به اهداف نظامی محدود نماند و خانه‌ها، مزارع و منابع آب را نیز دربر گرفت؛ خسارت‌هایی که به گفته آنها، هنوز جبران نشده است. یکی از ساکنان منطقه می‌گوید نیروهای آمریکایی چند روز پیش از حمله، با پخش اعلامیه از مردم خواسته بودند محل را ترک کنند. به گفته وی، بمباران خانه‌های آنها را به‌طور کامل ویران کرد، اما نه دولت پیشین افغانستان و نه مقامات کنونی برای بازسازی آنها کمکی ارائه نکرده‌اند. خانه‌های ویران و زمین‌های کم‌حاصل «حسن»، یکی دیگر از ساکنان منطقه، می‌گوید دولت پیشین افغانستان و نیروهای آمریکایی پس از حمله، ارزیابی‌هایی از میزان خسارت‌ها انجام دادند، اما این بررسی‌ها به ارائه کمک برای بازسازی خانه‌ها منجر نشد. پیامدهای حمله به تخریب خانه‌ها محدود نمانده و کشاورزان نیز از کاهش حاصلخیزی زمین‌های خود شکایت دارند. یکی از کشاورزان می‌گوید زمین موروثی خانواده‌اش که نسل‌به‌نسل در اختیار آنها بوده، دیگر مانند گذشته محصول نمی‌دهد. به گفته وی، گاهی گیاهان در این زمین رشد می‌کنند، اما محصولی به بار نمی‌آورند؛ مسئله‌ای که پرسش‌هایی درباره ماهیت مواد به‌کاررفته در بمب ایجاد کرده است. پیامدهای احتمالی بهداشتی حمله نیز در شرایطی که خدمات درمانی ضعیف است و فقر و سوءتغذیه در منطقه گسترش دارد، نگرانی ساکنان را افزایش داده است. شریف‌الله امین، رئیس اداره بهداشت ولایت ننگرهار، می‌گوید پس از حمله، موارد مختلفی از بیماری‌ها از جمله مشکلات پوستی و چشمی مشاهده شده است. به گفته وی، تولد نوزادان دارای معلولیت و ناهنجاری‌های مادرزادی، از جمله فقدان برخی اندام‌ها، نیز از دیگر موارد گزارش‌شده بوده است. با این حال، گزارش الجزیره به نتایج آزمایش‌ها یا مطالعات پزشکی مستندی اشاره نمی‌کند که رابطه مستقیم میان استفاده از این بمب و بروز بیماری‌ها و ناهنجاری‌های یادشده را اثبات کند. همچنین، با توجه به فقر گسترده و ضعف خدمات درمانی در افغانستان، تفکیک آثار احتمالی انفجار از پیامدهای این شرایط دشوار است. تداوم رنج مردم و نگرانی از تکرار تجربه افغانستان گزارش الجزیره تأکید می‌کند که منطقه اسدخیل همچنان یادآور یکی از بزرگ‌ترین حملات هوایی آمریکا در افغانستان است؛ حمله‌ای که علاوه بر ویرانی‌های گسترده و خسارت‌های انسانی، پرسش‌های حل‌نشده‌ای درباره پیامدهای زیست‌محیطی، بهداشتی و روانی آن بر جای گذاشته است. اکنون، هم‌زمان با مطرح شدن احتمال استفاده از این سلاح در هرگونه رویارویی نظامی جدید با ایران، تجربه افغانستان بار دیگر ابعاد ویرانگر و بلندمدت استفاده از تسلیحات سنگین را به یاد می‌آورد؛ تسلیحاتی که آثار مخرب آنها می‌تواند سال‌ها پس از پایان عملیات نظامی نیز ادامه داشته باشد. حدود ۹ سال پس از حمله با «مادر بمب‌ها»، ساکنان اسدخیل همچنان در انتظار بازسازی خانه‌ها، احیای زمین‌های کشاورزی و بازگشت به زندگی عادی هستند. در این میان، تهدیدهای نظامی کنونی بار دیگر این پرسش را مطرح می‌کند که در صورت استفاده از چنین تسلیحاتی، غیرنظامیانی که محل زندگی‌شان به میدان جنگ تبدیل می‌شود، چه بهایی خواهند پرداخت.