به گزارش سرویس امنیتی و دفاعی تابناک، سردار حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران، در ۱۶ آبان ۱۴۰۵ اعلام کرد که محدودیت ۲ هزار کیلومتری برد موشک‌های ایران برداشته شده است.
به گزارش گفتمان ما به نقل از Tabnak،
به گزارش سرویس امنیتی و دفاعی تابناک، سردار حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران، در ۱۶ آبان ۱۴۰۵ اعلام کرد که محدودیت ۲ هزار کیلومتری برد موشک‌های ایران برداشته شده است. این اظهارنظر چند روز پس از تأکید رهبر انقلاب بر پاسخ فوری و مؤثر به هر سطح از تهدید بدون محدودیت جغرافیایی مطرح شد.
ایران پیش از این ماهواره‌برهای چندمرحله‌ای ساخته و ماهواره‌هایی را با فناوری داخلی به مدار زمین فرستاده است. این دستاورد نشان‌دهنده سال‌ها تجربه در طراحی موتورهای موشکی، سازه‌های پرتاب و سامانه‌های کنترل پرواز است. بخشی از این دانش در توسعه موشک‌های بالستیک دوربرد نیز کاربرد دارد. محدودیت ۲ هزار کیلومتری یک محدودیت سیاسی و خودخواسته بود، نه دیواری فنی که مهندسان را از تحقیق و توسعه در حوزه سامانه‌های دوربرد بازدارد.
در سال ۱۳۹۶، فرمانده وقت سپاه اعلام کرده بود که این محدودیت بر اساس نظر رهبر وقت جمهوری اسلامی اعمال شده است. منطق اعلام‌شده این بود که اهداف راهبردی موردنظر ایران در منطقه با همین برد قابل دسترسی هستند. اکنون که سخنگوی سپاه رسماً از برداشته شدن این محدودیت صحبت کرده است، ارزیابی توان ایران باید با توجه به ظرفیت‌های موجود و مسیر توسعه فناوری انجام شود. محبی تأکید کرد که توانمندی‌ها باید در میدان نشان داده شوند و نباید پیش از اثبات عملی، صرفاً درباره آن‌ها ادعا کرد.
ایران در برنامه فضایی خود خانواده‌های سفیر، سیمرغ، قاصد، ذوالجناح و قائم ۱۰۰ را توسعه داده است. سفیر نخستین تجربه موفق ایران در قرار دادن ماهواره در مدار بود. سیمرغ ماهواره‌بری بزرگ‌تر و دومرحله‌ای است. قاصد در فروردین ۱۳۹۹ توانست ماهواره نظامی نور را در مدار قرار دهد و از نظر ترکیب فناوری‌های سوخت مایع و جامد اهمیت داشت. خانواده قائم ۱۰۰ با پیشران سوخت جامد و ذوالجناح به‌عنوان یک پرتابگر سه‌مرحله‌ای معرفی شدند.
ماهواره‌بر و موشک بالستیک دوربرد از نظر اصول فیزیکی و بخشی از فناوری‌های پایه به یکدیگر نزدیک‌اند، اما مأموریت یکسانی ندارند. ماهواره‌بر باید محموله را در مدار قرار دهد، در حالی که موشک بالستیک باید محموله خود را در مسیر مشخصی به سوی هدف زمینی برساند. الزامات حرارتی، دقت، قابلیت اطمینان و آمادگی عملیاتی تفاوت‌های مهم این دو حوزه هستند. ایران بخشی از زیرساخت دانش و تجربه لازم برای توسعه سامانه‌های پرتاب دوربرد را ایجاد کرده است.
در میان موشک‌های شناخته‌شده ایران، خرمشهر با سوخت مایع و برد اعلام‌شده در محدوده ۲ هزار کیلومتر مطرح می‌شود. کارشناسان درباره رابطه میان وزن محموله و برد این خانواده بحث کرده‌اند، اما هیچ داده علنی و مستقلی وجود ندارد که بتوان بر اساس آن یک نسخه عملیاتی ۱۲ هزار کیلومتری از خرمشهر را تأیید کرد. سجیل نیز به‌دلیل استفاده از سوخت جامد و ساختار دومرحله‌ای اهمیت دارد، اما بردهای اعلام‌شده برای آن همچنان در محدوده موشک‌های میان‌برد قرار می‌گیرد.
برد ۱۲ هزار کیلومتر در طبقه موشک‌های قاره‌پیما قرار می‌گیرد. در مورد ایران، هیچ موشک عملیاتی با برد تأییدشده ۱۲ هزار کیلومتر در اطلاعات علنی و منابع معتبر شناخته نشده است. معرفی خرمشهر، سجیل یا هر سامانه دیگری به‌عنوان موشک ۱۲ هزار کیلومتری، بدون سند فنی و آزمایش قابل راستی‌آزمایی، ادعایی فراتر از اطلاعات موجود خواهد بود. اما تجربه ساخت ماهواره‌برهای چندمرحله‌ای نشان می‌دهد ایران در بخشی از فناوری‌های موردنیاز برای توسعه پرتابگرهای بزرگ‌تر پیشرفت کرده است. گزارش‌های فنی مراکزی مانند مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی آمریکا (CSIS) و مؤسسه بین‌المللی پژوهش‌های صلح استکهلم (SIPRI) نیز به هم‌پوشانی فناوری ماهواره‌برها و موشک‌های دوربرد اشاره کرده‌اند.
در اسفند ۱۴۰۴، در اوایل جنگ رمضان، گزارش‌هایی درباره شلیک دو موشک بالستیک از ایران به سمت پایگاه مشترک آمریکا و بریتانیا در دیه‌گو گارسیا، در اقیانوس هند، منتشر شد. این پایگاه حدود ۴ هزار کیلومتر با ایران فاصله دارد. دولت بریتانیا گزارش مربوط به شلیک را تأیید کرد، اما ایران مسئولیت آن را نپذیرفت و این گزارش را رد کرد. مارکوس شیلر، پژوهشگر ارشد مؤسسه SIPRI، گفت اگر گزارش‌ها درست باشند، موضوع به توان شلیک در بردی نزدیک به ۴ هزار کیلومتر مربوط می‌شود. او خرمشهر را یکی از گزینه‌های قابل بررسی دانست و توضیح داد که کاهش وزن محموله می‌تواند در افزایش برد یک موشک مؤثر باشد.
اگر سقف سیاسی ۲ هزار کیلومتری کنار گذاشته شده باشد، محاسبات امنیتی آمریکا و کشورهای اروپایی نیز باید تغییر کند. این تحول به معنای آن نیست که ایران در کوتاه‌مدت موشکی با قابلیت هدف قرار دادن هر نقطه‌ای از جهان در اختیار خواهد داشت. اما برای دستگاه‌های اطلاعاتی و نظامی غرب، مسئله فقط توان عملیاتی امروز نیست؛ مسیر توسعه فناوری و ظرفیت صنعتی کشورها نیز در محاسبات دفاعی اهمیت دارد. دقت اصابت، قابلیت اطمینان، توان عبور از سامانه‌های پدافندی، بقاپذیری سامانه‌ها، سرعت آماده‌سازی و امکان تولید انبوه، همگی در ارزش نظامی یک موشک نقش دارند.
در روایت برنامه موشکی ایران، نمی‌توان از کنار نام حاج حسن طهرانی‌مقدم گذشت؛ فرمانده‌ای که بخش مهمی از عمر خود را صرف پایه‌گذاری توان موشکی بومی کرد. او حلقه اتصال میان میدان جنگ، مهندسی، دانشگاه و صنعت دفاعی را شکل داد. شهادت حاج حسن طهرانی‌مقدم در ۲۱ آبان ۱۳۹۰، پایان آن مسیر نبود. دانش و تجربه‌ای که او و همکارانش در این حوزه ایجاد کردند، در سال‌های بعد در پروژه‌های مختلف هوافضایی ادامه پیدا کرد. نسل تازه هوافضا میراث‌دار تلاش کسانی است که باور داشتند وابستگی دائمی به خارج، سرنوشت محتوم صنعت دفاعی ایران نیست.
ایران هنوز موشک قاره‌پیمای ۱۲ هزار کیلومتریِ تأییدشده و عملیاتی ندارد؛ اما کشوری که توانسته ماهواره‌برهای چندمرحله‌ای بسازد، ماهواره نظامی به مدار بفرستد و در حوزه پیشران‌های جامد و مایع تجربه انباشته کند، از نظر فناوری در نقطه صفر قرار ندارد. محدودیت ۲ هزار کیلومتری یک تصمیم سیاسی بود و حالا سخنگوی سپاه از برداشته شدن آن خبر داده است. پرسش اصلی از این پس فقط این نیست که موشک‌های فعلی ایران چند کیلومتر برد دارند؛ مسئله این است که ظرفیت فضایی و موشکی کشور در سال‌های آینده به چه سطحی خواهد رسید و چه زمانی نشانه‌های عملی این تغییر آشکار خواهد شد.
