عصر ایران - در ژاپن پدیده ای وجود دارد که شاید در نگاه اول شبیه داستان های معمایی یا فیلم های جنایی به نظر برسد؛ افرادی که یک شبه همه چیز را رها می کنند، از خانه و محل کار خود می روند، ارتباطشان را با خانواده و دوستان قطع می کنند و بدون آنکه قصد بازگشت داشته باشند، زندگی تازه ای را در جایی دیگر آغاز می کنند.
به گزارش گفتمان ما به نقل از Asr Iran،
عصر ایران - در ژاپن پدیده ای وجود دارد که شاید در نگاه اول شبیه داستان های معمایی یا فیلم های جنایی به نظر برسد؛ افرادی که یک شبه همه چیز را رها می کنند، از خانه و محل کار خود می روند، ارتباطشان را با خانواده و دوستان قطع می کنند و بدون آنکه قصد بازگشت داشته باشند، زندگی تازه ای را در جایی دیگر آغاز می کنند. این افراد نه قربانی یک آدم ربایی شده اند و نه همیشه اتفاقی برایشان رخ داده است؛ بسیاری از آن ها خودشان تصمیم گرفته اند ناپدید شوند. این پدیده در ژاپن با واژه جوهاستو (Jōhatsu) شناخته می شود که در زبان ژاپنی به معنای «تبخیر شدن» یا «ناپدید شدن در هوا» است. این اصطلاح توصیف کننده افرادی است که آگاهانه از زندگی قبلی خود فاصله می گیرند و تلاش می کنند ردپایی از خود باقی نگذارند. چرا بعضی افراد تصمیم به ناپدید شدن می گیرند؟ دلایل ناپدید شدن افراد یکسان نیست. برای برخی، بدهی های سنگین و مشکلات مالی به نقطه ای می رسد که دیگر راهی برای ادامه زندگی قبلی خود نمی بینند. شکست تجاری، ورشکستگی، فشار طلبکاران و ناتوانی در پرداخت وام ها از جمله عواملی هستند که ممکن است فرد را به ترک ناگهانی زندگی اش سوق دهند. اما مشکلات مالی تنها دلیل این تصمیم نیستند. بعضی افراد برای فرار از خشونت خانگی، روابط آزاردهنده، تعقیب و تهدید یا فشارهای طاقت فرسای محیط کار خانه و زندگی خود را ترک می کنند. در مواردی نیز احساس شرم ناشی از شکست، طلاق، از دست دادن شغل یا ناتوانی در برآورده کردن انتظارات خانواده و جامعه، فرد را به انزوای کامل و قطع ارتباط با گذشته سوق می دهد. برای برخی از این افراد، ناپدید شدن راهی برای فرار از شرایطی است که تصور می کنند دیگر قادر به تغییر آن نیستند؛ هرچند این تصمیم همیشه به معنای رسیدن به آرامش یا حل شدن مشکلات نیست. شرکت هایی که به افراد برای ناپدید شدن کمک می کنند یکی از جنبه های عجیب این پدیده، وجود شرکت هایی است که به آن ها «یونیگه-یا» (Yonige-ya) یا شرکت های جا به جایی شبانه گفته می شود. این مجموعه ها به افرادی که قصد ترک مخفیانه محل زندگی خود را دارند، خدمات جا به جایی ارائه می کنند. فعالیت این شرکت ها می تواند شامل بسته بندی وسایل، انتقال اثاثیه در زمان های کم رفت و آمد و کمک به نقل مکان به شهری دیگر باشد. هدف این است که فرد بتواند بدون جلب توجه اطرافیان، خانه قبلی خود را ترک کند و در محیطی تازه مستقر شود. البته همه مشتریان این شرکت ها با هدف فرار از مسئولیت های مالی یا خانوادگی اقدام نمی کنند. برخی از آن ها قربانی خشونت خانگی یا تعقیب و آزار هستند و برای خروج امن از شرایط خطرناک به چنین خدماتی نیاز دارند. این کسب و کار به ویژه در دهه 1990 میلادی و هم زمان با بحران اقتصادی ژاپن بیشتر مورد توجه قرار گرفت؛ زمانی که ورشکستگی، بدهی و از دست دادن شغل، زندگی بسیاری از مردم را تحت تاثیر قرار داده بود. آیا افراد برای ناپدید شدن به هویت جعلی نیاز دارند؟ برخلاف تصور رایج، افرادی که تصمیم می گیرند زندگی قبلی خود را ترک کنند، نیازی به جعل هویت یا تهیه مدارک شناسایی جدید ندارند. بسیاری از آن ها با همان هویت قانونی خود به شهر دیگری می روند و زندگی تازه ای را آغاز می کنند. در ژاپن، حریم خصوصی افراد اهمیت زیادی دارد و در شرایطی که مشخص شود یک فرد بزرگسال با اراده خود محل زندگی اش را ترک کرده و در معرض خطر فوری نیست، خانواده نمی توانند از محل اقامت او مطلع شوند. پلیس نیز در چنین شرایطی ممکن است اطلاعات مربوط به محل زندگی فرد را در اختیار بستگان قرار ندهد. البته این به معنای آن نیست که افراد می توانند بدون هیچ محدودیت قانونی ناپدید شوند یا تمام سوابق و تعهدات خود را از بین ببرند. بدهی ها، مسئولیت های قانونی و مسائل مربوط به قراردادها همچنان می توانند باقی بمانند. پدیده ای که از دهه 1960 وجود داشته است ناپدید شدن داوطلبانه در ژاپن موضوع تازه ای نیست. اصطلاح جوهاستو از دهه 1960 میلادی رواج پیدا کرد و در سال 1967، با انتشار فیلم مستندگونه «مردی ناپدید می شود» (A Man Vanishes) ساخته شوهی ایمامورا، توجه عمومی بیشتری به این موضوع جلب شد. در دهه 1990 و پس از فروپاشی حباب اقتصادی ژاپن، این پدیده بار دیگر اهمیت پیدا کرد. در آن دوران، برخی افراد به دلیل ورشکستگی، بدهی های سنگین و از دست دادن موقعیت اجتماعی، زندگی قبلی خود را رها می کردند. با گذشت زمان، موضوع جوهاستو به سوژه ای برای کتاب ها، گزارش های روزنامه نگاری و مستندهای مختلف تبدیل شد. مستند «جوهاستو: ناپدید شدن در هوا» (Johatsu: Into Thin Air) نیز که در سال 2024 ساخته شد، به زندگی برخی از این افراد و کسانی می پردازد که به آن ها برای شروع زندگی در مکانی دیگر کمک می کنند. 80 هزار و 486 نفر؛ آمار افراد مفقود در ژاپن طی سال 2025 بر اساس آمار منتشر شده از سوی آژانس ملی پلیس ژاپن، در سال 2025 میلادی، 80 هزار و 486 مورد گزارش مفقودی افراد در این کشور ثبت شده است. این رقم در مقایسه با سال قبل 2 هزار و 77 مورد کاهش نشان می دهد. با این وجود، نباید تصور کرد که تمام این افراد به صورت داوطلبانه ناپدید شده اند. آمار رسمی ژاپن طیف گسترده ای از موارد را در بر می گیرد؛ از جمله افرادی که به دلایل خانوادگی، مشکلات شغلی، بیماری، اختلالات شناختی یا شرایط دیگر مفقود شده اند. به عنوان نمونه، 17 هزار و 345 مورد از گزارش های سال 2025 مربوط به افراد مبتلا به زوال عقل بوده است. در واقع، آمار رسمی جداگانه ای که مشخص کند چه تعداد از این افراد با تصمیم شخصی و با هدف قطع ارتباط با زندگی گذشته ناپدید شده اند، منتشر نشده است. بنابراین نمی توان تعداد واقعی جوهاستوها را از این ارقام استخراج کرد. زندگی تازه برای یکی، سال ها انتظار برای دیگری اگرچه ناپدید شدن ممکن است برای برخی افراد راهی برای رهایی از خشونت، فشار روانی یا شرایط غیرقابل تحمل باشد، اما این تصمیم همیشه بدون پیامد نیست. خانواده هایی که یکی از اعضای خود را به این شکل از دست می دهند، ممکن است سال ها در بلاتکلیفی زندگی کنند. آن ها نمی دانند عزیزشان کجاست، آیا هنوز زنده است یا تصمیم گرفته برای همیشه ارتباط خود را قطع کند. نبود یک خداحافظی مشخص و نداشتن پاسخی برای پرسش های بی شمار، می تواند نوعی فقدان طولانی و فرساینده ایجاد کند. از سوی دیگر، فردی که ناپدید شده نیز لزوما به زندگی آسان تری دست پیدا نمی کند. او ممکن است مجبور باشد با مشکلات مالی، تنهایی، محدودیت های اجتماعی و دشواری ساختن روابط تازه کنار بیاید. پدیده جوهاستو در نهایت تصویری پیچیده از جامعه ای ارائه می دهد که در آن، برای برخی افراد، ترک تمام آنچه دارند آسان تر از مواجهه با شرایط زندگی گذشته شان به نظر می رسد؛ تصمیمی که شاید برای یک نفر به معنای آزادی باشد، اما برای کسانی که پشت سر گذاشته شده اند، به پرسشی بی پاسخ تبدیل می شود. تنظیم و ترجمه: محمدمهدی حیدرپور
