به گزارش تابناک؛ اخترشناسان با استفاده از تلسکوپ بسیار بزرگ رصدخانه جنوبی اروپا (ESO) دو حلقه جداگانه از بقایای سیارهای را دور ستارهای مرده شناسایی کردند که میان آنها شکافی مشخص وجود دارد.
به گزارش گفتمان ما به نقل از Tabnak،
به گزارش تابناک؛ اخترشناسان با استفاده از تلسکوپ بسیار بزرگ رصدخانه جنوبی اروپا (ESO) دو حلقه جداگانه از بقایای سیارهای را دور ستارهای مرده شناسایی کردند که میان آنها شکافی مشخص وجود دارد. این ساختار غیر عادی احتمالاً توسط دو جرم سیارهای حفظ شده است که از مرگ ستاره خود جان سالم به در بردهاند. نیکولا جنتیله فوزیلو (Nicola Gentile Fusillo)، اخترشناس دانشگاه تریسته در ایتالیا و نویسنده اصلی این مطالعه که در نشریه نِیچِر آسترونومی/ Nature Astronomy منتشر شده، میگوید: مدتی است میدانیم که سیارات میتوانند پس از دگرگونی ستاره مرکزیشان باقی بمانند، اما این نخستین نمونه از یک سامانه پیچیده با دو دیسک بقایا و احتمالاً دو سیارهوار زندهمانده است. دیسک صفحهای چرخان از گاز و بقایای سنگی است که دور ستاره میگردد؛ چیزی شبیه حلقههای دور زحل، اما بسیار بزرگتر و رقیقتر. کوتوله سفید؛ پایان راه یک ستاره خورشیدمانند در مرکز این سامانه شگفتانگیز، ستارهای به نام جِی ۱۳۲۸-۱۴۵۰ (J۱۳۲۸−۱۴۵۰) قرار دارد که یک کوتوله سفید است. کوتوله سفید زمانی شکل میگیرد که ستارهای مانند خورشید ما سوخت هستهایاش تمام شود و به پایان عمرش برسد. آنچه باقی میماند، جرمی فوقالعاده چگال است. وقتی ستارهای مانند خورشید به پایان عمرش نزدیک میشود، ابتدا بهشدت بزرگ میشود و سپس لایههای بیرونیاش را به فضا پرتاب میکند. در این مرحله، سیارات نزدیک ممکن است بلعیده و نابود شوند. برخی اجرام سنگی دیگر ممکن است از این آشفتگی اولیه جان سالم به در ببرند، اما بعداً از هم بپاشند و دیسکهایی چرخان از بقایا را دور هسته باقیمانده ستاره تشکیل دهند. اخترشناسان پیشتر چنین دیسکهایی را دور کوتولههای سفید دیده بودند، اما جِی ۱۳۲۸-۱۴۵۰ متفاوت است؛ این سامانه به جای یک حلقه واحد، دو حلقه هممرکز از گاز دارد که شکافی مشخص آنها را از هم جدا کرده است. دو جهان زندهمانده؛ نگهبانان حلقهها فلیپه لاگوسویلچس (Felipe Lagos-Vilches)، اخترشناس دانشگاه واریک در بریتانیا و دانشگاه فنی فدریکو سانتا ماریا در شیلی و همنویسنده این مطالعه، میگوید: ساختاری که در این سامانه میبینیم بسیار جالب است، چون دو حلقه گازی بهطور چشمگیری پایدار ماندهاند و شکاف میان آنها حفظ شده است. جنتیله فوزیلو نیز میافزاید: این سامانه نگاهی نادر به فرایند خشونتآمیز و آشفتهای است که یک منظومه سیارهای با آن به پایان میرسد. همچنین نشان میدهد ساختارهای دیسکی دور ستارگان مرده میتوانند بسیار پیچیدهتر از آنچه قبلاً تصور میشد باشند. پژوهشگران گمان میکنند دو جرم سیارهمانند که از مرگ ستاره جان سالم به در بردهاند و در مدارهای متفاوتی حرکت میکنند، به حفظ این چیدمان غیرعادی کمک میکنند. جرم کوچکتر که با حلقه درونی مرتبط است، میتواند چیزی شبیه یک سیارک معمولی باشد و تنها چند کیلومتر عرض داشته باشد. جرم بزرگتر که با حلقه بیرونی مرتبط است، ممکن است تقریباً به اندازه پلوتو یا حتی ماه زمین باشد. هرچند حضور مستقیم این اجرام هنوز تأیید نشده، آنها میتوانند توضیح دهند چرا بقایا به دو حلقه پایدار تقسیم شدهاند. سرنخهای شیمیایی از سیارات نابودشده تاکنون اخترشناسان دیسکهای بقایای دور کوتولههای سفید را از روی یک نشانه رصدی خاص شناسایی میکردند؛ نشانهای مربوط به یک دیسک واحد، مسطح و چرخان. اما مشاهدات جِی ۱۳۲۸-۱۴۵۰ چیز کاملاً متفاوتی را نشان داد. پژوهشگران با استفاده از ابزار اکسشوتر (X-Shooter) نصبشده روی تلسکوپ بسیار بزرگ رصدخانه جنوبی اروپا (ESO) در بیابان آتاکاما در شیلی، نشانه متمایز یک دیسک دوگانه را تشخیص دادند. حلقهها سرنخهای مهمی هم درباره جهانی دارند که زمانی دور این ستاره میگشت. اخترشناسان کلسیم، اکسیژن، منیزیم و آهن یافتند؛ این عناصر معمولاً در مواد سنگی سیارهها در سراسر منظومه شمسی ما یافت میشوند. جالبتر آنکه ترکیب شیمیایی دو حلقه بهطور محسوسی متفاوت است. حلقه درونی منیزیم فراوانی دارد، اما حلقه بیرونی منیزیم بسیار کمی دارد. این تفاوت نشان میدهد موادی که این حلقهها را تغذیه میکنند ممکن است از دو سیاره جداگانه با ترکیبات متفاوت آمده باشند. احتمال دیگر این است که این مواد از لایههای مختلف یک سیاره واحد آمده باشند؛ مثلاً یک حلقه بقایای پوسته سیاره و حلقه دیگر مواد هسته آن را داشته باشد. نگاهی به آینده دور زمین این کشف شاید نکتهای نگرانکننده هم درباره آینده کیهانی خود ما بگوید. میلیاردها سال بعد، خورشید ما هم دگرگونی مشابهی را تجربه میکند: ابتدا بزرگ میشود و در نهایت به یک کوتوله سفید تبدیل میشود. زمین ممکن است در این فرایند نابود شود، اما برخی اجرام سیارهای دیگر ممکن است جان سالم به در ببرند و حلقههایی از بقایا باقی بگذارند. سامانه غیرعادی دور جِی ۱۳۲۸-۱۴۵۰ نشان میدهد که پایان عمر یک ستاره میتواند بسیار پیچیدهتر از یک ابر ساده از بقایای خردشده سیارهای باشد. حتی بعد از اینکه یک منظومه سیارهای تخریبی فاجعهبار را تجربه میکند، ممکن است برخی از اجرام اصلی آن باقی بمانند و همچنان شکل بقایا را تحت تأثیر قرار دهند. لاگوسویلچس در پایان میگوید: این سامانه نگاهی چشمگیر به آینده منظومههای سیارهای از جمله منظومههایی مثل منظومه خود ما دارد. منبع: وبگاه سایتِکدِیلی

