به گزارش خبرنگار بین الملل تابناک، گزارش اختصاصی پایگاه خبری آکسیوس۲۹ آبان ۱۴۰۵ از دیدار استیو ویتکاف و جرد کوشنر، فرستادگان دونالد ترامپ، با مقامهای ارشد قطری در برلین حکایت دارد؛ دیداری که نشان میدهد با وجود بنبست در مسیر مذاکرات، کانالهای دیپلماتیک همچنان فعال هستند.
به گزارش گفتمان ما به نقل از Tabnak،
به گزارش خبرنگار بین الملل تابناک، گزارش اختصاصی پایگاه خبری آکسیوس۲۹ آبان ۱۴۰۵ از دیدار استیو ویتکاف و جرد کوشنر، فرستادگان دونالد ترامپ، با مقامهای ارشد قطری در برلین حکایت دارد؛ دیداری که نشان میدهد با وجود بنبست در مسیر مذاکرات، کانالهای دیپلماتیک همچنان فعال هستند. دیدار برلین؛ تلاش قطر برای شکستن بنبست مذاکرات بر اساس گزارش آکسیوس، ویتکاف و کوشنر روز پنجشنبه در برلین با مقامهای ارشد قطری دیدار کردند. شیخ محمد بن عبدالرحمن آلثانی، نخستوزیر قطر، و علی التوادی، فرستاده این کشور، از جمله حاضران در این نشست بودند. دو منبع آگاه از جزئیات دیدار به آکسیوس گفتهاند که محور گفتوگوها، تلاش برای پیشبرد میانجیگری میان ایران و آمریکا بوده است. این دیدار در شرایطی انجام شد که قطر طی هفتههای اخیر تلاش کرده است زمینه توافقی را برای بازگشت به آتشبس، ازسرگیری مذاکرات هستهای و جلوگیری از شعلهور شدن دوباره درگیریها فراهم کند. با این حال، منابع آگاه به آکسیوس تأکید کردهاند که نشست برلین به پیشرفت قابل توجهی منجر نشده است. نکته مهم آن است که دیدار برلین به معنای آغاز مذاکرات مستقیم ایران و آمریکا نیست؛ بلکه نشانه ادامه رایزنیهای غیرمستقیم و تلاش برای نزدیک کردن مواضع دو طرف است. اختلاف بر سر اورانیوم؛ گره اصلی که هنوز باز نشده است از سوی دیگر العربیه در گزارشی نوشته است که اختلاف بر سر سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده ایران همچنان مهمترین مانع مذاکرات است و میانجیها تاکنون نتوانستهاند تضمینی برای جلوگیری از بازگشت تنشهای نظامی میان تهران و واشنگتن به دست آورند. به نوشته العربیه، یک منبع بلندپایه اعلام کرده است که طرف آمریکایی خواستار ارائه برنامهای روشن برای تعیین تکلیف اورانیوم غنیشده ایران و دریافت تضمینهای کتبی درباره ازسرگرفته نشدن غنیسازی در آینده است. در مقابل، تهران با انتقال ذخایر اورانیوم غنیشده به خارج از کشور مخالفت میکند. این اختلاف نشان میدهد که مسئله صرفاً بر سر آغاز یا توقف مذاکرات نیست، بلکه دو طرف درباره ماهیت و تضمینهای توافق احتمالی نیز برداشتهای متفاوتی دارند. واشنگتن به دنبال ترتیباتی است که از نگاه خود مانع بازگشت ایران به سطح پیشین فعالیتهای هستهای شود؛ در حالی که تهران نمیخواهد توافقی شکل بگیرد که به محدود شدن حقوق هستهای یا خروج ذخایر راهبردی کشور منجر شود. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، نیز در گفتوگو با روزنامه ایران تأکید کرده است که انتقال اورانیوم غنیشده به خارج از کشور پذیرفتنی نیست، اما امکان رسیدن به راهحلی منصفانه همچنان وجود دارد. او از طرح ایدهها و فرمولهای مختلف از سوی میانجیها خبر داده و گفته است برخی از این پیشنهادها ارزش بررسی دارند. نکته قابل توجه آن است که عراقچی برخلاف رویکرد مبتنی بر بنبست کامل، از امکان حلوفصل موضوع مواد هستهای سخن گفته است؛ البته به شرط آنکه راهحل نهایی با منافع ملی ایران و نیازهای کشور سازگار باشد. بنابراین، اختلاف بر سر اورانیوم را باید نقطه اصلی چانهزنی دانست. شروط تهران؛ توافق بدون تضمین صلح پایدار پذیرفتنی نیست گزارش آکسیوس از مواضع وزیر خارجه ایران نشان میدهد که تهران علاوه بر مسئله هستهای، نسبت به اعتبار تعهدات احتمالی آمریکا نیز نگرانی جدی دارد. عراقچی تصریح کرده است که قطر و پاکستان تنها دو کانال میانجیگری میان ایران و دولت ترامپ هستند و تحولات اخیر، درباره جدیت و ثبات رویکرد واشنگتن تردیدهایی ایجاد کرده است. از نگاه تهران، نخستین مطالبه این است که ترامپ بهصراحت اعلام کند خواهان توافق است. پس از آن نیز باید مجموعهای از اقدامات اعتمادساز انجام شود تا اطمینان حاصل شود که آمریکا این بار با اراده واقعی وارد مذاکرات شده و توافق احتمالی را در آینده نقض نخواهد کرد. عراقچی همچنین از پیشنهاد دو روزه ایران برای بازگشت به آتشبس، بازگشایی تنگه هرمز و ازسرگیری مذاکرات هستهای سخن گفته است. بر اساس گزارش آکسیوس، این پیشنهاد همچنان روی میز قرار دارد اما اجرای آن را به تحقق شروطی از جمله برقراری آتشبس در همه جبههها، رفع محاصره دریایی، فراهم شدن امکان فروش نفت ایران و آزادسازی منابع مالی بلوکهشده مشروط کرده است. این موضع نشان میدهد که تهران به دنبال توافقی محدود به پرونده هستهای نیست، بلکه خواهان چارچوبی جامعتر است که پیامدهای امنیتی و اقتصادی جنگ را نیز پوشش دهد. به بیان دیگر، از نگاه ایران، نمیتوان درباره محدودیتهای هستهای مذاکره کرد، اما درباره خطر تکرار حملات نظامی و استمرار فشارهای اقتصادی سکوت کرد. در همین چارچوب، عراقچی بر ضرورت دائمی بودن توافق تأکید کرده و گفته است که توافق نباید دو ماه بعد نقض شود. این نگرانی با توجه به تجربه خروج آمریکا از برجام در سال ۲۰۱۸، یکی از مهمترین ملاحظات تهران در هرگونه مذاکره جدید به شمار میرود. تهدید نظامی ترامپ؛ دیپلماسی زیر سایه احتمال جنگ دوباره در سوی دیگر ماجرا، اظهارات روز جمعه ترامپ نشان میدهد که واشنگتن همچنان از ابزار تهدید نظامی و فشار اقتصادی برای پیشبرد مطالبات خود استفاده میکند. رئیسجمهور آمریکا در نشست خبری کاخ سفید، ضمن تکرار ادعای خود مبنی بر اینکه ایران خواهان توافق است اما حاضر به پذیرش شروط واشنگتن نیست، تأکید کرد که آمریکا به دنبال یک «توافق واقعی» است. ترامپ همچنین در پاسخ به پرسشی درباره تصمیم خود برای آغاز جنگ، صریحاً اعلام کرد که اگر دوباره در همان موقعیت قرار بگیرد، بار دیگر دستور حمله به ایران را صادر خواهد کرد. او جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای را دلیل اصلی این تصمیم عنوان کرد و بار دیگر مدعی شد که اجازه نخواهد داد تهران به چنین سلاحی دست پیدا کند. با این حال، مواضع رئیسجمهور آمریکا درباره ضرورت توافق با ایران یکدست نیست. او در روزهای گذشته از غیرضروری بودن توافق سخن گفته و در عین حال به آکسیوس اعلام کرده است که برای تصمیمگیری درباره گام بعدی نظامی عجله ندارد و تحولات پس از آغاز سال میلادی آینده را دنبال خواهد کرد. این دوگانگی در مواضع واشنگتن، یکی از عوامل بیاعتمادی تهران به روند مذاکرات است. از یک طرف، فرستادگان ترامپ با میانجیهای قطری درباره راه خروج از بنبست گفتوگو میکنند و از طرف دیگر، رئیسجمهور آمریکا همچنان از حمله مجدد، محاصره دریایی و فشار اقتصادی سخن میگوید. نقش رژیم صهیونیستی نیز در این میان قابل توجه است و در این خصوص عراقچی معتقد است بنیامین نتانیاهو تلاش میکند آمریکا را برای ورود به دور جدیدی از درگیری با ایران تحت فشار قرار دهد؛ اقدامی که وزیر خارجه ایران آن را مرتبط با ملاحظات سیاسی نتانیاهو و بقای سیاسی او دانسته است. آکسیوس نیز از فشار نخستوزیر رژیم صهیونیستی بر ترامپ برای انجام عملیات نظامی جدید خبر داده است. از سوی دیگر، آسوشیتدپرس نیز از نگرانی کشورهای عربی خلیج فارس درباره بازگشت جنگ تمامعیار حکایت دارد. این کشورها از طریق کانالهای ارتباطی موجود به دنبال راهحلی برای کاهش تنش هستند؛ راهحلی که میتواند در مرحله نخست شامل کاهش محدود تحریمها در برابر تسهیل کشتیرانی در تنگه هرمز و فراهم شدن زمینه مذاکرات گستردهتر باشد.


