به گزارش خبرنگار فرهنگی تابناک؛ ویدئویی از تعقیب و گریز یک خودرو در جاده اسالم، این روزها در فضای مجازی دستبهدست میشود.
به گزارش گفتمان ما به نقل از Tabnak،
به گزارش خبرنگار فرهنگی تابناک؛ ویدئویی از تعقیب و گریز یک خودرو در جاده اسالم، این روزها در فضای مجازی دستبهدست میشود. بنا بر روایت منتشرشده، ماجرا از آنجا شروع شد که سرنشینان یک خودرو زبالههایشان را کنار جاده رها کردند. یکی از اهالی منطقه اعتراض کرد و کار به تعقیب خودرو و آسیب دیدنش کشید. جزئیات این اتفاق باید از مسیر قانونی روشن شود، اما پرسش اصلی روشن است: چرا با وجود سالها هشدار و فرهنگسازی، هنوز عدهای طبیعت را با سطل زباله اشتباه میگیرند؟ یک کیسه زباله، یک جاده و یک ویدئوی پربازدید جاده اسالم از زیباترین مسیرهای گردشگری کشور است. جنگل و مه و سرسبزیاش هر سال مسافران بسیاری را میآورد. این بار اما نه بهخاطر منظره، بلکه بهخاطر یک تعقیب و گریز خبرساز شد. در این ماجرا دو چیز را باید از هم جدا کرد. رها کردن زباله در طبیعت رفتاری آسیبزننده است و اعتراض به آن حق هر شهروندی است. اما تعقیب خودرو، ایجاد خطر در جاده و آسیب زدن به مال دیگران دفاع از محیط زیست نیست و میتواند جان آدمها را به خطر بیندازد. راه درست، تذکر محترمانه در صورت امکان، ثبت تخلف و گزارش به نهادهای مسئول است. قانون هم در این زمینه ساکت نیست. بر اساس ماده ۶۸۸ قانون مجازات اسلامی، اقدامی که تهدیدی علیه بهداشت عمومی باشد، از جمله ریختن زباله در معابر و آلوده کردن رودخانهها، ممنوع است و میتواند مجازات داشته باشد. مشکل بیشتر در اجراست تا در متن قانون. مهمترین نکته این ماجرا همین است که ما را به مسئلهای بزرگتر برمیگرداند: زبالههایی که مسافران با خود میآورند و هنگام بازگشت جا میگذارند. وقتی تعطیلات میرسد، زباله هم چند برابر میشود با هر تعطیلی، جادههای شمال پر از خودرو میشود و زیرساختهایی که برای جمعیت عادی طراحی شده، زیر فشار میماند. مازندران نمونه روشنی است. طبق آمارهای رسمی که در سالهای مختلف اعلام شده، تولید زباله در این استان روزانه بین سه تا چهار هزار تن برآورد میشود. به گفته مسئولان، در فصلهای گردشگری این رقم بهطور چشمگیری بالا میرود. برخی منابع از افزایش حدود ۳۰ درصدی و برخی از دو برابر شدن آن سخن گفتهاند. سرانه تولید زباله در مازندران هم حدود ۸۰۰ گرم در روز گزارش شده، در حالی که رقم استاندارد حدود ۳۵۰ گرم است. مشکل فقط تولید زباله نیست، ظرفیت پردازش هم هست. مسئولان محیط زیست استان بارها از دفن غیراصولی بخش بزرگی از پسماند هشدار دادهاند. تفکیک از مبدأ، کمپوست و بازیافت هم سالهاست یا ناقص اجرا شده یا به مرحله عمل نرسیده است. نتیجه این میشود که زبالهای که از شهر و جاده جمع میشود هم همیشه به جای درستی نمیرسد. زبالهای که از پنجره خودرو بیرون میافتد، کجا میرود؟ شاید رایجترین اشتباه این باشد که فکر کنیم یک بطری یا کیسه زباله که پشت سر جا میگذاریم «تمام شده» است. زباله از بین نمیرود، فقط جایش عوض میشود. - پلاستیک ماندگار است. کیسه و ظرف یکبارمصرف دهها تا صدها سال در طبیعت میماند و بهتدریج به ذرات ریز پلاستیکی تبدیل میشود که وارد خاک و آب میشوند. - رودخانه، مسیر زباله به دریاست. زبالهای که کنار رودخانه رها میشود، با جریان آب به پاییندست، تالابها و در نهایت دریای خزر میرسد. - جانوران قربانی خاموشاند. بوی غذا حیوانات را به زباله جذب میکند. بعضی در بستهبندیها گیر میافتند و بعضی قطعات پلاستیک را میبلعند. - شیرابه به سفره برمیگردد. شیرابه، مایع آلودهای که از تجزیه زباله و عبور آب از آن تولید میشود، میتواند به خاک و آبهای زیرزمینی نفوذ کند و کشاورزی، دامداری و زنجیره غذایی را تحت تأثیر بگذارد. - سلامت عمومی در خطر میافتد. زبالههای رهاشده محل تکثیر حشرات و جوندگاناند. سوزاندن آنها، بهویژه پلاستیک، دود سمی وارد هوا میکند. یعنی مسئله زباله فقط به زیبایی منظره مربوط نیست. به کیفیت آب آشامیدنی، سلامت خاک، امنیت غذایی و تنفس همه ما ربط دارد. جنگلهای هیرکانی؛ میراثی که مال نسلهای بعد هم هست جنگلهای هیرکانی از ارزشمندترین میراث طبیعی ایراناند و در سال ۲۰۱۹ (۱۳۹۸) در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شدند. یعنی حفاظت از آنها فقط وظیفه ساکنان محلی نیست، مسئولیتی ملی و حتی جهانی است. با این حال زباله، آتش در نقاط نامناسب، تخریب پوشش گیاهی و ورود بیضابطه خودرو به عرصههای طبیعی این زیستبوم را تهدید میکند. جنگل پسزمینه عکس سفر نیست. موجودی زنده است که خاک و آب و گیاه و جانورانش به هم وابستهاند و آسیب به یکی، به بقیه هم میرسد. مسئله فقط مسافران نیست؛ مدیریت پسماند هم باید اصلاح شود انصاف حکم میکند فقط انگشت اتهام را به سمت گردشگران نگیریم. وقتی در مسیرهای پرتردد سطل زباله کافی نیست، جمعآوری متناسب با تعداد مسافران برنامهریزی نشده یا محل دفن استاندارد وجود ندارد، طبیعت آسیب بیشتری میبیند. مدیریت پسماند در شمال به برنامهای فراتر از جمعآوری روزانه نیاز دارد: تفکیک از مبدأ، توسعه مراکز پردازش و بازیافت، تولید کمپوست از پسماند آلی با رعایت اصول بهداشتی و دفن اصولی آنچه قابل بازیافت نیست. در نقاط پرتردد هم باید مخزن کافی، تخلیه منظم، نیروی خدماتی در روزهای اوج سفر و نظارت بر نقاط انباشت زباله پیشبینی شود. اجرای واقعی قانون نیز باید جدیتر از تذکرهای تکراری باشد. اما حتی بهترین زیرساخت هم بدون همراهی مردم جواب نمیدهد. تجربه نشان داده کمپینهای یکروزه کافی نیست. در یکی از روزهای طبیعت، در ورودی مسیرهای مازندران به هر خودرو دو کیسه زباله میدادند تاتر و خشک را جدا کنند، اما منتقدان یادآوری کردند که این طرح بعد از آن روز ادامه پیدا نکرد. فرهنگسازی وقتی اثر دارد که مستمر باشد. مردم شمال نباید هزینه بیمسئولیتی دیگران را بپردازند برای ساکنان شمال، جنگل و دریا فقط مقصد تفریحی نیست، خانه و هویت و منبع درآمدشان است. کشاورزی، دامداری، صیادی و گردشگری همه به سلامت طبیعت وابستهاند. وقتی زباله در مزرعه و کنار باغ و رودخانه رها میشود، هزینهاش را میزبان میپردازد. نمونهاش کلاردشت است که طبق گزارشها، اهالی و دوستداران طبیعت در یک روز ۱۶ تن زباله را از حاشیه جنگل جمع کردند، کاری که قرار نبود وظیفه آنها باشد. مهماننوازی مردم شمال نباید به معنای پذیرفتن بیاحترامی به خانهشان تعبیر شود. در مقابل، گردشگری مسئولانه میتواند به رونق همین مناطق کمک کند، به شرطی که مسافر خودش را مهمان بداند، نه صاحبخانه. فرهنگسازی از ماشین خودمان شروع میشود مهمترین بخش این ماجرا ساده است: فرهنگ همراه بردن زباله. اصلی که در دنیا به «ردپای صفر» (Leave No Trace) معروف است همین را میگوید: هرچه با خود آوردهای، با خود برگردان. اگر سطلی نبود یا پر بود، راهحل رها کردن نیست. کیسه را ببندید و با خود ببرید. چند عادت ساده میتواند بخش بزرگی از آلودگی را کم کند: • پیش از سفر، چند کیسه زباله (حتی دو کیسه جدا برایتر و خشک) در ماشین بگذارید. • غذا و ظرف یکبارمصرف کمتر ببرید. ظرف و بطری قابل استفاده مجدد انتخاب کنید. • هرگز زباله را از پنجره خودرو بیرون نیندازید، حتی «فقط یک پوست میوه». • پیش از ترک هر محل، ده دقیقه برای نگاه کردن و جمع کردن همه وسایل وقت بگذارید. • اگر زبالهای از دیگران دیدید، با یک کیسه جمعش کنید. همین کار کوچک الگو میشود. نقش خانوادهها از همه مهمتر است. کودکی که پدر و مادرش را در حال انداختن زباله از شیشه ماشین میبیند، همان را عادت یاد میگیرد. کودکی که میبیند خانوادهاش محل توقف را تمیزتر از آنچه بوده ترک میکنند، یاد میگیرد محیط زیست یک شعار نیست، رفتار است. مدرسه، رسانه، اقامتگاهها، مجتمعهای خدماتی و پلیس راه هم هرکدام سهمی در این آموزش مستمر دارند، نه فقط با تابلو و پیام مناسبتی، بلکه با آموزش، هشدار در ورودی مسیرهای گردشگری و اجرای قانون. شمال، مقصد سفر ماست؛ نه محل تخلیه زبالههایمان ویدئوی جاده اسالم شاید فقط یک کلیپ پربازدید باشد، اما نمایی از فاصله میان ادعای علاقه به طبیعت و مسئولیتپذیری واقعی را نشان میدهد. راهحل سه پایه دارد: مدیریت پسماند اصلاح شود، قانون جدی اجرا شود و فرهنگ گردشگری تغییر کند. از این سه، تنها پایهای که همین امروز در اختیار هر یک از ماست، پایه سوم است. پیش از حرکت به سمت شمال، یک جمله را به یاد بسپاریم: زبالهای که در سفر تولید میکنیم، مسئولیت خود ماست؛ نه مردم محلی، نه نیروهای خدماتی و نه طبیعتی که قرار است فرزندانمان هم از آن سهمی داشته باشند.
