تاکید بر نقش محوری مادران در تقویت فرهنگ انتقام‌خواهی

به گزارش گفتمان ما به نقل از Mehr News،

به گزارش خبرنگار مهر، حجت‌الاسلام امیر نخعی، مدیر تعلیم و تربیت مرکز پژوهش‌های مجلس، با اشاره به ضرورت توجه به ابعاد عاطفی و تربیتی در موضوع انتقام‌خواهی، اظهار کرد: در مواجهه با مسئله انتقام نباید صرفاً به جنبه‌های نظری و عقلانی بسنده کرد؛ چراکه در بسیاری از موقعیت‌ها، عاطفه و احساس مخاطب از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و می‌تواند زمینه شکل‌گیری اراده و کنش اجتماعی را فراهم کند. وی با بیان اینکه مفاهیم اعتقادی و ارزشی برای اثرگذاری در جامعه باید از مرحله تبیین نظری فراتر بروند، افزود: یکی از الزامات این فرایند، تقویت احساسات ریشه‌دار و شکل‌دهی به روایت‌هایی است که بتوانند مفاهیم دینی و ارزشی را در ذهن و عاطفه افراد تثبیت کنند. نخعی در ادامه با تشریح مفهوم مادری در عرصه تربیت، گفت: در نگاه اسلامی، خانواده کوچک‌ترین واحد تشکیل‌دهنده جامعه است و مادر در این ساختار، نقشی فراتر از انتقال مجموعه‌ای از گزاره‌های تربیتی دارد. مادر برای انتقال هر مفهوم ارزشمند، صرفاً به بیان بایدها و نبایدها اکتفا نمی‌کند، بلکه با قصه‌گویی، روایت‌سازی و ایجاد پیوند عاطفی، زمینه علاقه‌مندی فرزند به آن مفهوم را فراهم می‌سازد. وی تصریح کرد: برای مثال، کودک تنها از طریق آموزش مستقیم به این نتیجه نمی‌رسد که امام حسین(ع) شخصیتی بزرگ و دوست‌داشتنی است؛ بلکه مجموعه‌ای از روایت‌ها و پیوندهای عاطفی که در فرایند تربیت شکل می‌گیرد، محبت و علاقه او را نسبت به آن حضرت تقویت می‌کند. مدیر تعلیم و تربیت مرکز پژوهش‌های مجلس با تأکید بر اینکه کارکرد مهم مادری، ایجاد محبت‌ها و بغض‌های مبتنی بر فطرت و ارزش‌های انسانی است، خاطرنشان کرد: این نقش در مقیاس خانواده قابل مشاهده است، اما هنگامی که شبکه زنان و مادران در مقیاس اجتماعی به این مسئولیت توجه کنند، فرایند روایت‌سازی و انتقال ارزش‌ها می‌تواند به یک ظرفیت اجتماعی و تمدنی تبدیل شود. نخعی با اشاره به ضرورت تبدیل مفاهیم ارزشی به خطوط قرمز هویتی جامعه اظهار کرد: برخی مفاهیم زمانی به جایگاه واقعی خود در جامعه می‌رسند که مردم نسبت به آنها احساس مسئولیت عمیق داشته باشند و آنها را همچون امری ناموسی و غیرقابل‌چشم‌پوشی تلقی کنند. وی افزود: برای نمونه، حساسیت و حمایت یک برادر از خواهر یا یک همسر از همسر خود، صرفاً یک واکنش لحظه‌ای نیست، بلکه پشتوانه آن مجموعه‌ای از روایت‌ها، باورها و تربیت‌های عاطفی است که طی سال‌ها در خانواده و جامعه شکل گرفته است. این پژوهشگر با اشاره به نقش روایت‌سازی در انتقال مفاهیم دینی و تاریخی بیان کرد: بخش مهمی از ماندگاری واقعه عاشورا و انتقال عاطفی آن به نسل‌های مختلف، از طریق روایت‌ها، مجالس سوگواری و بازگویی جزئیات این واقعه شکل گرفته است. روایت‌هایی که توانسته‌اند مفاهیم دینی و تاریخی را از سطح اطلاعات فراتر ببرند و به بخشی از هویت و عاطفه جامعه تبدیل کنند. وی با اشاره به شهادت و مظلومیت رهبر شهید نیز گفت: بازنمایی ابعاد شخصیتی، مظلومیت و ویژگی‌های انسانی و اخلاقی شخصیت‌های اثرگذار، می‌تواند زمینه شکل‌گیری روایت‌های ماندگار در جامعه را فراهم کند و بر حافظه جمعی و احساسات عمومی تأثیر بگذارد. نخعی با تأکید بر اینکه جامعه نیز می‌تواند واجد کارکرد مادری باشد، اظهار کرد: همان‌طور که مادر در خانواده با روایت‌سازی و ایجاد پیوندهای عاطفی، ارزش‌ها را به فرزندان منتقل می‌کند، جامعه نیز می‌تواند با بازتولید روایت‌های هویتی و ارزشی، چنین نقشی را در مقیاسی گسترده‌تر ایفا کند. وی جامعه ایرانی را برخوردار از لایه‌های متنوع هویتی دانست و افزود: هویت جامعه ایرانی و اسلامی از عناصر مختلفی همچون روایت‌های تاریخی، شاهنامه و آموزه‌های اسلامی شکل گرفته است و این لایه‌های هویتی در کنار یکدیگر، ظرفیت قابل‌توجهی برای ایجاد پیوندهای اجتماعی و تمدنی فراهم کرده‌اند. مدیر تعلیم و تربیت مرکز پژوهش‌های مجلس در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به ضرورت بررسی تاریخی نقش مادری در تمدن اسلامی گفت: نمی‌توان انتظار داشت تمام ابعاد این نقش از آغاز اسلام تاکنون به‌طور کامل شناسایی و تبیین شده باشد. ممکن است پژوهشگران هنوز نتوانسته باشند همه لایه‌های این واقعیت تاریخی را کشف و معرفی کنند، اما ندیدن یک پدیده لزوماً به معنای وجود نداشتن آن نیست. وی در پایان تأکید کرد: برای شناخت دقیق ظرفیت‌های تمدنی و اجتماعی جامعه باید با نگاه پژوهشی و عمیق به سراغ لایه‌های پنهان تاریخ و فرهنگ رفت؛ چراکه بسیاری از واقعیت‌های اثرگذار اجتماعی، به‌سادگی قابل مشاهده نیستند و کشف آن‌ها نیازمند پژوهش مستمر و نگاه دقیق است.